Patrick Drabe over de muziek in Ver van familie
Patrick Drabe: "Wat de muziek in Ver van Familie bijzonder maakt, is dat er verschillende elementen uit verschillende culturen zijn samengekomen. Elementen die uiteindelijk in niet voor de hand liggende wijze gecombineerd zijn.
De film opent met een stuk van Alex Britti. Hij bespeelt de dobro, een zgn. "resonator gitaar" (meest bekende voorbeeld is de hoes van "Brothers in Arms – Dire Straits, daar is een dobro op afgebeeld). De klank van een dobro is een mix van staalsnarig akoestisch gitaar en banjo. Veelal te vinden in countrymuziek en folk.
Alex speelt in de traditie van de Delta blues, welke zijn oorsprong vindt in het zuiden van de VS, tijdens de slavernij. Het was het klaaggezang van de slaven. Alex’ stijl is nauw verwant aan de stijl van Ry Cooder. Zijn fragmenten komen steeds terug in de film en fungeren als muzikale pijlers, om de ‘moods’ te illustreren van hoofdpersoon Barbie, gespeeld door Terence Schreurs.
Alex bespeelt de dobro met een "slide", ook wel bekend als "steelbar". De slide vindt zijn oorsprong in een zogeheten "bottleneck". Arme slaven braken de hals van een fles af om op die manier over de snaren van een gitaar te glijden en wisten daarmee een melancholisch geluid voort te brengen.
De slide, of steelbar, kennen we ook in countrymuziek, bij uitstek het genre waar veel Indo’s naar luisteren. In rock ‘n roll- en countrymuziek wordt de steelbar gebruikt op een "pedalsteelguitar" of op een "lapsteel". Dit geluid vind je terug in hits als Linda Ronstad’s "Blue Bayou", of "Jambalaya" van The Carpenters. Echter, de oorsprong van deze steelvariant is deels vanuit de deltablues gekomen en deels vanuit de "Hawaiian" muziek. Op een Hawaii-gitaar (lapsteel-achtig) wordt een metalen staafje gebruikt voor hetzelfde doeleinde. De hawaii-variant is weer rechtstreeks terug te vinden in de Indische Krontjong, die op zijn beurt weer een mix is van Hawaiian, folk, Portugeze fado, zigeunermuziek, country & western en lokale invloeden.
Verderop in de film, waar krontjong ten gehore gebracht wordt, komt die slide-variant weer terug. Ditmaal op elektrisch gitaar, gespeeld door Patrick Drabe, waarvan het geluid vooral refereert aan de pedalsteelguitar. Echter, de aandacht wordt veel meer gevestigd op de vioolpartij. Een authentiek krontjong ingredient. Het vioolspel is nauw verwant aan "zigeunermuziek". Een icoon als Django Reinhardt is het bekendste voorbeeld. En hiermee komen we uit op jazz.
De composities van Mirjam Verheem worden op nylonsnarig akoestisch gitaar begeleid door Maurice Rugebregt. Maurice is een jazzgitarist met als specialiteit Braziliaans. Deze invloeden zijn dan ook duidelijk te horen in de twee ballads die door Terence worden gezongen. De Braziliaanse cavequinho bespeelt Maurice in de krontjongs. Dit is eigenlijk een soort ukulele, maar dan met stalen snaren, waar de ukulele (een typisch krontjong instrument) nylon snaren heeft.
Op een ander moment is bewust gekozen voor een mix waarin meer inheemse invloeden spreken in combinatie met moderne ritmische opvattingen. Daarin horen we Javaanse percussie samen met violen, fluiten, elektrische- en akoestische gitaren. Dit is het best te omschrijven als "wereldmuziek", zoals dat tegenwoordig heet. De elektrische gitaren echter, hebben we laten klinken als een soort sitar-variant. De sitar, hoewel beroemd geworden in India, vindt zijn oorsprong op Java. (ook wel celempung genoemd).
Rond de jaren ‘70, ’80 was het een tendens dat veel Indische musici reggae gingen spelen in hun muziek. The Blue Diamonds hebben verschillende Everly Brothers tunes op een reggae-achtige wijze opgenomen, evenals Sandra en Andres. Er komt een stuk sourcemuziek in de film voor waarin het Molukse lied "Ole Sio Sajang E" te horen is in een reggae-discomix. Typisch jaren ’80.
In de 80-er jaren ontstond vanuit de reggae skamuziek. Ska kennen we in Nederland vooral van Doemaar. Voormalig Doemaar-lid Ernst Jansz schreef twee songs waarin deze ska-invloeden aanwezig zijn.
Eigenlijk is de grote gemene deler folkmuziek. Centraal staat een akoestische gitaar. Zowel in beeld als in de muziekstudio. In elke muzikale variant komt dat element terug. Folk is het bindmiddel, de lijm, die jazz, blues, country en krontjong bij elkaar houdt.
Cultureel gezien hebben wij als team heel erg het gevoel dat alles klopt. Indomuziek is voor ons vooaral krontjong, rock ‘n roll en country. Het Indo instrument bij uitstek is de gitaar en de (pedal)steelguitar. Alle stijlinvloeden zijn te herleiden naar het pad van het muzikaal erfgoed van de Indo, zoals hij zich heeft ontwikkeld door de jaren. In Ver van Familie is voor het eerst in de Indo-geschiedenis die weg zoals hier omschreven zo uitgebreid geëxposeerd, zonder enig compromis te hoeven sluiten met betrekking tot de authenticiteit van de muziek."
Patrick Drabe (muziekproduktie)
Lees ook de andere verhalen over de muziek in Ver van familie
Patrick Drabe
Maurice Rugebregt
Alex Britti
Credits
